UN: Otkrića u Epstinovim dosijeima mogu predstavljati zločine protiv čovječnosti

Foto: Agencije

Prema ocjeni stručnjaka UN, djela opisana u dokumentaciji povezanoj sa pokojnim osuđenim seksualnim prestupnikom Džefrijem Epstinom mogu se kvalifikovati kao seksualno ropstvo, reproduktivno nasilje, prisilni nestanci, mučenje, nehumano i ponižavajuće postupanje, pa čak i femicid.

„Obim, priroda, sistematski karakter i transnacionalni domet ovih zločina nad ženama i djevojčicama toliko su ozbiljni da bi određeni broj njih mogao razumno ispuniti zakonski prag zločina protiv čovječnosti“, navodi se u saopštenju objavljenom na sajtu Kancelarije UN za ljudska prava.

Eksperti su upozorili da otkrića ukazuju na postojanje globalnog kriminalnog poduhvata, kao i na zabrinjavajući nivo nekažnjivosti. Istakli su da se svi navodi moraju temeljno, nezavisno i nepristrasno istražiti, te procesuirati pred nadležnim nacionalnim i međunarodnim sudovima.

U saopštenju se navodi i da su zločini, prema dostupnim podacima, počinjeni u kontekstu rasizma, korupcije, ekstremne mizoginije i dehumanizacije žena i djevojčica iz različitih dijelova svijeta.

Iako je objavljen ogroman obim materijala – više od tri miliona stranica dokumenata, oko 2.000 video-snimaka i 180.000 fotografija – stručnjaci su ukazali na ozbiljne propuste u zaštiti privatnosti žrtava. Loše redigovani podaci, kako navode, doveli su do otkrivanja osjetljivih informacija, čime su preživjele izložene dodatnom riziku i retraumatizaciji.

„Neuspjeh u zaštiti njihove privatnosti dovodi ih u opasnost od odmazde i stigme. Ograničena odgovornost i nedostatak potpunog razotkrivanja ostavili su mnoge preživjele sa osjećajem institucionalnog ‘gaslajtinga’“, upozorili su eksperti UN.

Pozvali su američke vlasti da hitno isprave propuste, obezbijede potpunu transparentnost i odgovornost, kao i adekvatnu nadoknadu štete žrtvama. Takođe su istakli da zastara ne bi smjela biti prepreka krivičnom gonjenju teških zločina koji se dovode u vezu sa Epstinovom mrežom.

„Niko nije previše bogat ili previše moćan da bi bio iznad zakona“, poručili su stručnjaci.

Proces objavljivanja dokumenata sprovodi se u skladu sa američkim Zakonom o transparentnosti ovih dosijea, koji je stupio na snagu 19. novembra 2025. godine, a Ministarstvo pravde SAD objavilo je prve velike količine materijala krajem januara.