Skeneri, biometrija, biznis i politika: Ko uzima najveći izborni posao u BiH?

Foto: Agencije

Među četiri ponuđača, kao finansijski i tehnički favorit izdvaja se grupa koju predvodi banjalučka IT kompanija „Planet Soft“, sa ponudom od 57,7 miliona KM i rokom isporuke od samo 90 dana – gotovo duplo manje od pojedinih konkurenata.

Ko stoji iza ove priče?

„Planet Soft“ je u vlasništvu Veljka i Vedrana Jarića, oca i sina. Dok je Veljko godinama poznat kao jedan od najuticajnijih investitora u nekretnine u Banjoj Luci, Vedran Jarić se pozicionirao kao jedan od ključnih IT igrača u Republici Srpskoj, sa snažnim vezama u javnom sektoru.

Jarić je u političkom smislu blisko povezan sa Pokretom „Sigurna Srpska“, odnosno sa banjalučkim gradonačelnikom Draškom Stanivukovićem i bivšim gradonačelnikom Igorom Radojičićem, što dodatno pojačava političku težinu ovog tendera.

„Planet Soft“ danas ima A+ poslovni rejting, a godišnji prihodi firme kreću se između 10 i 14 miliona KM, uz snažno prisustvo u projektima digitalizacije javne uprave, energetike i lokalnih institucija.

Uz „Planet Soft“, u grupi ponuđača su još sarajevski „Core“, mostarska firma „Katarina“, te južnokorejski tehnološki gigant „Miru Systems“, kompanija specijalizovana za optičke skenere glasačkih listića, čija se tehnologija već koristi u državama poput Filipina, Iraka i DR Konga.

Upravo je „Miru Systems“ već bio uključen u pilot-projekte u BiH koje je finansirala međunarodna zajednica.

Otpor u Republici Srpskoj

Za razliku od Centralne izborne komisije i dijela međunarodnih struktura, predvođenih nelegalnim Kristijanom Šmitom, vladajuće stranke u Republici Srpskoj, predvođene SNSD-om, otvoreno se protive uvođenju skenera i biometrijske identifikacije birača.

Njihov stav je jasan – nova tehnologija ne garantuje veću transparentnost, već otvara prostor za moguće zloupotrebe birača, manipulacije podacima i gubitak kontrole nad izbornim procesom, posebno u uslovima nedorečenog Izbornog zakona i čestih izmjena tenderskih uslova.

U Srpskoj se upozorava da bi umjesto demokratije, BiH mogla dobiti najskuplje izbore u Evropi, uz ogroman rizik po integritet izbornog procesa.

Sumnje, razlike i kontroverze

Razlike između ponuda su drastične – od 57 miliona do preko 104 miliona KM, uz rokove isporuke od tri do šest mjeseci. Tehničke specifikacije su više puta mijenjane tokom postupka, što je dodatno pojačalo sumnje u „štimanje“ tendera.

Posebnu pažnju izaziva i učešće međunarodne korporacije „Smartmatic“, protiv čijih su zvaničnika u SAD ranije potvrđene optužnice za korupciju i mito u vezi sa izbornim tehnologijama u drugim državama.

Milioni u opticaju – odluka na ivici skandala

Procjene govore da bi kompletno uvođenje biometrije i skenera na oko 6.000 biračkih mjesta moglo koštati i do 112,5 miliona KM za izbore 2026. godine.

Dok CIK tvrdi da je cilj „integritet i transparentnost“, kritičari upozoravaju da bi ovaj projekat mogao prerasti u jedan od najvećih finansijskih i političkih skandala u postdejtonskoj BiH.

Jedno je sigurno – ko dobije ovaj tender, dobija kontrolu nad najosjetljivijim dijelom izbornog procesa, a borba za milionski posao tek ulazi u najtvrđu fazu.