Austrija planira zabranu društvenih mreža za mlađe od 14 godina

Foto: Agencije

Vlada planira da zakon usvoji po ubrzanoj proceduri tokom ljeta, a inicijator mjere je Narodna partija (ÖVP), vodeća stranka u tročlanoj koaliciji sa Socijaldemokratama (SPÖ) i liberalnim NEOS-om.

Austrija se time pridružuje grupi zemalja koje pooštravaju regulaciju digitalnog prostora za maloljetnike. Francuska i Danska razmatraju zabranu do 15. godine, Velika Britanija do 16, dok je Australija otišla najdalje – od decembra prošle godine tamo važi zakonska zabrana pristupa digitalnim platformama za mlađe od 16 godina.

Austrijski prijedlog postavlja granicu na 14 godina, uz obrazloženje da se u tom uzrastu po zakonu stiče djelimična poslovna sposobnost. Evropski parlament, s druge strane, zagovara granicu od 13 godina za korišćenje društvenih mreža, video-platformi i AI-četbotova.

Rasprava o kontroli interneta za mlade u Austriji intenzivirana je nakon islamističkog terorističkog napada u Beču 2020. godine, kada je utvrđeno da je proces radikalizacije djelimično tekao putem društvenih mreža. Dodatni pritisak za donošenje zakona uslijedio je nakon masovnog ubistva u srednjoj školi u Gracu prošle godine.

Državni sekretar za digitalizaciju Aleksandar Prel izjavio je da će se do ljeta razgovarati o „konkretnim tehničkim modalitetima zabrane“.

Jedan od modela je austrijski sistem zasnovan na iskustvu Australije, gdje je odgovornost prebačena na same digitalne platforme. One su dužne da provjeravaju starost korisnika, uz visoke kazne za kršenje propisa – do 50 miliona australijskih dolara.

Australijski model uključuje dostavljanje ličnih dokumenata, biometrijsku identifikaciju lica i glasa, kao i analizu ponašanja korisnika radi procjene uzrasta.

Koalicioni partneri podržavaju cilj zakona, ali ne i sve mehanizme. NEOS se protivi australijskom modelu zbog rizika od zloupotrebe ličnih podataka i zalaže se za korišćenje evropskog eID-sistema, koji bi platformama dostavljao samo informaciju o uzrastu korisnika.

Problem je, međutim, što eID još nije operativan na nivou EU i neće biti prije naredne godine.

Narodna partija insistira na nacionalnom rješenju koje bi se primijenilo odmah, uz podršku Socijaldemokrata. Kritike dolaze jedino iz Slobodarske partije (FPÖ), koja tvrdi da se pod izgovorom zaštite mladih uvodi cenzura i kontrola slobode mišljenja.

Iako EU priznaje potrebu za zaštitom maloljetnika u digitalnom prostoru, Evropska komisija upozorava države članice da ne žure sa nacionalnim rješenjima. Brisel trenutno radi na zajedničkom modelu, uključujući aplikaciju koja bi automatski ograničavala sadržaje prema uzrastu korisnika.

Digitalna stručnjakinja Ingrid Brodnig ističe da, bez obzira na tehnička rješenja, „korelacija između korišćenja društvenih mreža i porasta psihičkih problema kod mladih nije sporna“.