Evropa ima rok do 17 časova da se izjasni: Prijeti najveći pravni i politički lom u istoriji Evropske unije

Foto: Agencije

Kako piše Gojko Drljača za Jutarnji list, u četvrtak je grupa evropskih ambasadora pokrenula postupak koji bi mogao da prouzrokuje najdublji pravno-politički lom u istoriji Evropske unije.

Dansko predsjedništvo Savjeta EU obavijestilo je države članice da ambasadori pri EU, dakle, ne ministri, ne šefovi država, ne Evropski parlament, ne građani na referendumu, ne nacionalni parlamenti, već ambasadori, započinju pisani postupak kojim bi se odluke o trajnom zamrzavanju ruske imovine donosile kvalifikovanom većinom, a ne jednoglasno.

Uprkos činjenici da je čak i Evropska centralna banka dala eksplicitno negativno mišljenje o korišćenju ruskih deviznih rezervi za pomoć režimu Volodimira Zelenskog, i to zbog potencijalnih izrazito negativnih pravnih, finansijskih i ekonomskih posljedica za Uniju, neko iza kulisa upravo traži od članica da danas do 17 sati donesu odluku o poništenju temeljnog principa EU – jednoglasnosti.

To bi, takođe, moglo da znači uvlačenje EU u direktni oružani sukob s Rusijom, naglašava autor teksta, pa dodaje:

“Radi se, dakle, o pitanju za koje bi bilo racionalno očekivati adekvatnu demokratsku proceduru, a ne ultimativnu prečicu nalik ucjeni. Ukoliko članicama, nakon godina rata u Ukrajini ostavite manje od 24 sata da promijene političku istoriju Unije, otvara se pitanje čemu urgentnost?”

Podsjeća se da je temelj svih dosadašnjih ugovora EU, od Mastrihta do Lisabona, bio  jasan: spoljna i bezbjednosna politika donosi se jednoglasno.

Razlog ugrađivanja tog mehanizma bio je jednostavan i duboko demokratski, nijedna država ne smije biti preglasana u pitanjima koja potencijalno vode prema geopolitičkoj eskalaciji ili ratu.

Dalje, navodi Drljača, jednoglasnost je svojevrsni bezbjednosni ventil Unije; instrument kojim se čuva ravnoteža moći između velikih i malih država, ali i između birokratskog centra i nacionalnih demokratija.

Ako se ova temeljna norma jednoglasnosti probije vrlo čudnim, poluformalnim putem, a upravo to gledamo, riječ je o presedanu koji prema kriterijima ustavne teorije ima karakteristike institucionalnog udara.

Takođe, najdublje pitanje, navodi se u tekstu, gotovo niko ne postavlja, a ono glasi: nije li ovo, pravno-politički gledano, prvi korak prema dugom i neizrečenom ratu između EU i Rusije?

“Korišćenje ruskih deviznih rezervi za finansiranje ratnih operacija treće strane, prema međunarodnom pravu, može se smatrati neprijateljskim činom. Ako se takva odluka donosi bez jednoglasnosti, bez parlamenta i bez referenduma, tada više nije riječ o tehničkoj mjeri, nego o istorijskoj preraspodjeli uloga Unije prema Rusiji i birokratije prema državama članicama”, navodi autor teksta.