„PAKUJTE ZALIHE ZA VANREDNE SITUACIJE“ Najgora noćna mora EU postaje realna, počinje politički potres od koga Evropa strijepi

Foto: Agencije

Strah Brisela da bi jedna zemalja osnivača Evropske unije (EU) mogla da skrene radikalno udesno ponovo se rasplamsao ove nedjelje, dok se politička kriza u Francuskoj produbljivala.

Situacija je dodatno eskalirala kada je jedan od dugogodišnjih saveznika francuskog predsjednika Emanuela Makrona pridružio sve glasnijem taboru onih koji ga pozivaju da podnese ostavku.

Francuski predsjednik nalazi se pod ogromnim pritiskom nakon što je najnoviji pokušaj njegovog premijera da formira funkcionalnu vladu propao za samo 14 sati. Iako će imenovati novog premijera, Makronove muke se tu neće završiti. Novi izbori u narednim mjesecima – ako ne i nedjeljama – djeluju sve izvjesnije.

Na predsjedničkom i parlamentarnom nivou, pobjeda Marin Le Pen i njene stranke Nacionalno okupljanje sada djeluje kao realna mogućnost.

To znači da bi jedan evroskeptični, krajnje desničarski političar uskoro mogao da predstavlja Francusku u samom srcu evropskih institucija – pridružujući se rastućem talasu populističkih, desničarskih glasova.

– Naš kontinent je već preživio rat, zatvaranja tokom pandemije, pa i neku vrstu blage diktature u Budimpešti. Navikli smo da funkcionišemo kroz mnoge potrese – rekao je jedan zvaničnik Evropske komisije, koji je, kao i drugi sagovornici, insistirao na anonimnosti kako bi govorio otvoreno.

Duboke posljedice po cijelu EU

Ali, kako je dodao, “Le Pen je drugačija”. Time je izrazio široko rasprostranjeno mišljenje u Briselu da bi radikalna promjena francuskog rukovodstva imala duboke posljedice po cijelu EU.

Dok krajnja desnica poziva Makrona da raspiše nove parlamentarne izbore, aktuelna dešavanja otvaraju mogućnost raspisivanja prijevremenih predsjedničkih izbora, ako bi Makron u nekom trenutku bio primoran da podnese ostavku – iako je više puta kategorički odbacio takvu ideju, obećavajući da će ostati na funkciji do kraja mandata, 2027. godine.

Ukoliko bi Nacionalno okupljanje došlo na vlast, to bi značajno povećalo probleme EU, koja već muku muči sa liderima kao što su Viktor Orban iz Mađarske i Robert Fico iz Slovačke, a uskoro bi im se mogao pridružiti i Andrej Babiš nakon svog nedavnog izbornog uspjeha u Češkoj.Ovaj ponovni talas populizma prijeti da poremeti ključne politike Evropske unije, posebno u oblastima odnosa prema Rusiji i zajedničke odbrane. I Orban i Fico već su kočili napore EU da uvede strože sankcije Moskvi otkako je Rusija započela svoju invaziju na Ukrajinu.

Babiš je najavio da će: ukinuti evropsku inicijativu za isporuku municije Ukrajini; osporiti planove NATO-a za povećanje vojnih izdataka; suprotstaviti se Evropskoj komisiji po pitanju Zelenog dogovora – koji je takođe pod udarom Le Pen.

Šta krajnja desnica planira da uradi ako dođe na vlast

Francuska krajnje desničarska liderka već godinama oštro kritikuje slanje pomoći Ukrajini, optužujući Makrona da je “ratnohuškač”, posebno kada je predlagao da se evropske trupe eventualno rasporede na tlu Ukrajine – ideja koja je izazvala veliko negodovanje među saveznicima.

Iako Francuska nije među najvećim finansijskim donatorima vojne pomoći Kijevu, Makronova uloga kao političkog lidera i retoričkog pokretača podrške Ukrajini bila je ključna, rekao je jedan visoki zvaničnik iz vlade zemlje članice EU.

– Ako Makron ode, sve to će biti dovedeno u pitanje – znamo da Le Pen ne bi nastavila istim putem – dodao je on.

Nacionalno okupljanje se odlučno protivi Makronovom prijedlogu o zajedničkoj upotrebi francuskog nuklearnog arsenala ili o stvaranju zajedničkih vojnih kapaciteta na nivou Evrope.

Kada su je nedavno na televizijskom kanalu LCI pitali da li bi francusko nuklearno oružje jednog dana moglo da bude raspoređeno u Njemačkoj ili Poljskoj, Le Pen je kratko odbrusila: “A šta bi bilo sljedeće?”.

Ona je ponovila i svoje staro obećanje da će Francusku povući iz integrisane vojne komande NATO-a, iako bi, kako tvrdi, nastavila saradnju sa saveznicima – uključujući i Sjedinjene Američke Države – u ključnim vojnim misijama.

Naravno, najcrnji scenario za proevropske snage možda se nikada neće ostvariti. Uprkos agresivnoj retorici, Nacionalno okupljanje još nije dokazalo da može da probije izborne barijere koje ga već godinama sputavaju.

Nacionalno okupljanje ima 33 odsto podrške, a Makron duplo manje

Zbog specifičnog dvorazrednog izbornog sistema u Francuskoj, partije moraju da osvoje više od 50 odsto glasova u drugom krugu da bi pobjedile. Taj prag se pokazao kao nepremostiv za Le Pen i njene pristalice, jer su se birači različitih političkih opredjeljenja do sada ujedinjavali iza kandidata centra kako bi spriječili dolazak krajnje desnice na vlast – mada je ta strategija sve slabija, piše “Politiko”.

Ipak, Nacionalno okupljanje je postiglo izuzetan rast i sada je najveća politička grupacija u donjem domu parlamenta, zajedno sa saveznicima drži oko četvrtinu poslaničkih mjesta. Kada je Makron izabran 2017. godine, imali su tek nekoliko poslanika.

– Čak i sada, u političkom haosu, apsolutna većina za njih i dalje djeluje teško dostižno – smatra Matje Galjar iz istraživačkog instituta Ipsos.

Žordan Bardela je jedan od čelnih ljudi u Nacionalnom okupljanju

Međutim, duboko podijeljena politička scena znači da je takozvani “republikanski front” – savez partija koje se u drugom krugu udružuju da bi spriječile krajnju desnicu da pobjedi – ozbiljno oslabljen.

Prema istraživanju agencije “OpinionWay”, Nacionalno okupljanje trenutno uživa podršku od oko 33 odsto birača (što je slično rezultatu sa prošlogodišnjih parlamentarnih izbora). Umjereni lijevi blok bilježi između 18 i 24 odsto, dok Makronov centristički tabor zaostaje na trećem mjestu sa 14 do 16 odsto podrške, prenosi Blic.