Od Vašingtona do Moskve: Republika Srpska u centru nove geopolitičke ravnoteže

Foto: Agencije

Upravo ta politička slika, gotovo simbolično u jednom danu, možda najbolje pokazuje kakvu međunarodnu poziciju Republika Srpska pokušava da gradi posljednjih godinu i po dana – poziciju političkog subjekta koji želi da razgovara i sa Istokom i sa Zapadom, čuvajući pritom sopstvene interese i ustavnu poziciju.

Za Republiku Srpsku ovo nije bio običan diplomatski dan. Sa jedne strane, Banjaluka je bila domaćin međunarodnog skupa na kojem su učestvovali američki bezbjednosni stručnjaci, evropski parlamentarci, investitori i predstavnici političkog i poslovnog života iz više od 20 zemalja. Sa druge strane, iz Moskve su stigle poruke o nastavku političke i ekonomske saradnje sa Rusijom, protivljenju sankcijama i insistiranju na očuvanju Dejtonskog sporazuma.

Takva pozicija za mnoge male političke zajednice bila bi gotovo nemoguća. Međutim, Republika Srpska posljednjih godina pokušava da vodi upravo takvu politiku – politiku otvorenih kanala komunikacije prema svim velikim globalnim centrima moći, bez odricanja od sopstvenih političkih stavova.

Upravo zato prvi Evropski samit o ekonomiji i bezbjednosti u Banjaluci ima mnogo širi značaj od samog konferencijskog događaja. Nije riječ samo o panelima i diplomatskim govorima, već o činjenici da je jedan američki institut sa sjedištem u Vašingtonu odlučio da upravo Banjaluka bude mjesto ozbiljnih razgovora o globalnoj ekonomiji, bezbjednosti i novoj geopolitičkoj arhitekturi.

Dolazak generala Majkla Flina, bivšeg savjetnika Donalda Trampa za nacionalnu bezbjednost, zajedno sa drugim američkim i evropskim učesnicima, pokazuje da Republika Srpska više nije izolovana politička tema o kojoj drugi govore iza zatvorenih vrata, već prostor u kojem se direktno razgovara o međunarodnim procesima.

Poruke koje su sa Samita poslali Savo Minić, Željka Cvijanović i Ana Trišić-Babić bile su gotovo identične u jednom ključnom segmentu – Republika Srpska želi dijalog, partnerstvo i međunarodnu saradnju zasnovanu na međusobnom uvažavanju, a ne na nametanjima.

Istovremeno, Dodik je iz Moskve slao potpuno jasne političke poruke o potrebi očuvanja saradnje sa Rusijom, podršci multipolarnom svijetu i protivljenju onome što naziva kolonijalnim upravljanjem BiH. U razgovoru sa Sergejem Šojguom insistirao je na tome da Republika Srpska ne odustaje od svog političkog stava kada je riječ o Dejtonskom sporazumu, ulozi stranaca u BiH i odnosima sa Moskvom.

Na Međunarodnom forumu bezbjednosti u Moskvi Dodik je dodatno definisao političku poziciju Republike Srpske u savremenim globalnim odnosima. Rekao je da dolazi iz „male zajednice iz srca Balkana koja je direktno izložena neoliberalnim globalistima“, upozoravajući da upravo male države imaju najveći interes za očuvanje međunarodnog prava i principa suvereniteta.

„Male države su umjetnici u preživljavanju“, poručio je Dodik, ocjenjujući da male političke zajednice opstaju samo ukoliko uspiju sačuvati prostor za samostalno političko djelovanje između interesa velikih sila.

Njegovo obraćanje u Moskvi bilo je mnogo više od klasičnog političkog govora. Suštinski, Dodik je pokušao da Republiku Srpsku predstavi kao zajednicu koja u vremenu globalnih sukoba i stvaranja novog multipolarnog poretka traži političku stabilnost, zaštitu međunarodnog prava i saveznike koji, kako tvrdi, ostavljaju prostor za autonomiju malih naroda.

Govoreći o multipolarnom svijetu, Dodik je naglasio da nova globalna struktura moći više nije zasnovana na jednom centru, već na nekoliko velikih političkih i civilizacijskih sila poput Rusije, Kine, Indije, SAD i drugih velikih aktera. Upravo se ta ideja gotovo identično mogla čuti i na Samitu u Banjaluci, gdje su brojni učesnici, posebno profesor Glen Dizen, govorili o kraju unipolarnog svijeta i potrebi redefinisanja međunarodnih odnosa.

Zato Banjaluka i Moskva tog dana nisu slale međusobno suprotstavljene poruke. Naprotiv. I sa Samita u Banjaluci i sa foruma u Moskvi poslata je gotovo identična politička ideja – da svijet ulazi u eru multipolarnosti i da male političke zajednice moraju pronaći način da sačuvaju političku autonomiju, ekonomsku stabilnost i pravo na vlastiti glas.

Dodik je u Moskvi otišao i korak dalje, jasno definišući geopolitičku orijentaciju srpske politike kada je rekao da „srpski narod gleda u ruski bratski narod“ i da vjeruje da će budući svjetski poredak biti zasnovan na multipolarnosti čija je „centralna osovina Ruska Federacija“. Istovremeno je upozorio na, kako je naveo, militarizaciju Njemačke i „podmuklu ulogu Velike Britanije“, poručivši da takve politike moraju biti zaustavljene.

Iako će takve izjave sigurno izazvati različite reakcije na Zapadu, politički posmatrano one pokazuju da Republika Srpska pokušava da vodi izrazito samostalnu spoljnopolitičku retoriku, oslanjajući se na procjenu da globalni odnosi više nisu jednostrani kao prije deset ili petnaest godina.

Posljednjih godinu i po dana rukovodstvo Republike Srpske intenzivno radi na otvaranju novih međunarodnih kontakata, jačanju političkih veza i pokušaju da Srpsku predstavi kao faktor stabilnosti i partnera za razgovor. Od sve češćih kontakata sa američkim konzervativnim političkim krugovima, preko jačanja odnosa sa Mađarskom, Rusijom i Srbijom, pa do organizacije međunarodnih skupova u Banjaluci, vidljivo je da postoji pokušaj stvaranja mnogo šire diplomatske mreže nego ranije.

Posebno je važno što se takva politika sada više ne odvija samo kroz bilateralne sastanke, već i kroz ozbiljne međunarodne konferencije i forume. Time Republika Srpska pokušava da pokaže da nije samo predmet međunarodne politike, već da želi postati aktivan učesnik međunarodnih procesa.

Naravno, takva pozicija nosi i određene rizike, jer se globalni odnosi danas nalaze u jednoj od najnestabilnijih faza u posljednjih nekoliko decenija. Međutim, očigledno je da rukovodstvo Republike Srpske procjenjuje da upravo u vremenu velikih geopolitičkih promjena postoji prostor za jačanje sopstvene međunarodne vidljivosti i političkog kapaciteta.

Upravo zato činjenica da su istog dana iz Banjaluke upućene poruke saradnje prema SAD, a iz Moskve potvrđeni politički odnosi sa Rusijom, predstavlja događaj koji prevazilazi dnevnu politiku. To je pokušaj Republike Srpske da u novom međunarodnom poretku pronađe prostor za sopstvenu političku poziciju, balansirajući između velikih sila, ali insistirajući na očuvanju svojih interesa i ustavne autonomije.

Za malu političku zajednicu kakva je Republika Srpska, to je nesumnjivo jedna od najsloženijih političkih strategija. Ali upravo zbog toga, događaji iz Banjaluke i Moskve pokazuju da Srpska više ne želi da bude pasivni posmatrač međunarodnih odnosa, već akter koji pokušava da vodi vlastitu spoljnopolitičku igru u vremenu dubokih globalnih promjena. 

Izvor: 24srpska.com