Srpska pravoslavna crkva slavi Sveta tri jerarha

Foto: SPC

Ovaj praznik posvećen je istaknutim hrišćanskim teolozima čija su učenja snažno oblikovala pravoslavnu misao i život Crkve. U pravoslavnim hramovima služe se svete liturgije u čast svetitelja koji su zauzeli posebno mjesto u istoriji hrišćanstva.

Tri jerarha bila su predmet velikih bogoslovskih rasprava u 11. vijeku. Jedni su uzdizali Vasilija zbog njegove strogosti, čistote vjere i hrabrosti, drugi Grigorija zbog dubine i uzvišenosti bogoslovlja, a treći Jovana Zlatoustog zbog izuzetne rječitosti i jasnoće u propovijedanju. Njihove pristalice nazivale su se Vasilijani, Grigorijani i Jovaniti.

Prema predanju, spor je razriješen 1084. godine, u vrijeme cara Aleksija Komnena, kada su se svetitelji javili u snu episkopu Jovanu i poručili da su „jedno u Bogu“ i da među njima nema suprotnosti. Savjetovali su mu da im ustanovi zajednički praznik i napiše zajedničku službu, čime je okončana podjela među vjernicima.

Sveta tri jerarha praznuju se 12. februara po gregorijanskom, odnosno 30. januara po julijanskom kalendaru.

Sveti Vasilije Veliki slavi se kao znameniti teolog, filozof i autor liturgije koja se služi deset puta godišnje tokom velikih praznika. Sveti Grigorije Bogoslov proslavlja se kao carigradski arhiepiskop i branilac pravoslavlja, dok je Sveti Jovan Zlatousti ostao upamćen kao veliki besjednik i tumač Svetog pisma.

U srpskom narodu Sveta tri jerarha od davnina se obilježavaju i kao esnafska slava metalaca, dok ih grčki pravoslavni narod smatra i nacionalnim i školskim praznikom.

Prema narodnom vjerovanju, kakav vjetar duva na ovaj dan, takva će biti i godina. Južni vjetar nagovještava rodnu i uspješnu godinu, sjeverni hladnu i tešku, istočni nestašice, a zapadni izobilje ribe i mlijeka. Ako je dan bez vjetra, vjeruje se da predstoji bogata godina.