Mask, SAD i Rusija protiv EU: najozbiljniji politički front protiv Brisela u posljednjoj deceniji

Agencije

Njegove stavove direktno ili indirektno podržali su visoki američki zvaničnici, kao i bivši predsjednik Rusije Dmitrij Medvedev — što prvi put stvara neobičnu političku liniju koja protiv Brisela okuplja uticajne ličnosti iz Vašingtona, Moskve i jednog od najmoćnijih ljudi u svjetskoj tehnološkoj industriji. 

Maskove poruke došle su nakon što je Evropska komisija izrekla drakonsku kaznu od 120 miliona evra „Iksu“, tvrdeći da platforma krši odredbe Zakona o digitalnim uslugama. Prema tvrdnjama Brisela, problem je u „plavoj kvačici“, netransparentnom registru oglasa i ograničenom pristupu istraživačima.

Iz Evropske komisije tvrde da je „Iks“ omogućio svakom korisniku da kupi status verifikovanog naloga bez stvarne provjere identiteta, što se u Briselu tumači kao oblik dezinformacije i „obmanjujućeg dizajna“.

Maskov odgovor bio je neuobičajeno radikalan. A najviralnije objave glasile su:

„Koliko treba vremena da EU nestane? Ukinite EU.“

„Narodi Evrope treba da povrate svoj suverenitet.“

„Briselska birokratija polako guši Evropu do njene smrti.“

Ubrzo su reakcije eksplodirale, a diskusija se pretvorila u neku vrstu digitalnog referenduma o budućnosti EU. I dok je Brisel očekivao kritike Maskovih pratilaca, nije očekivao podršku iz — Vašingtona.

Potpredsjednik SAD Džej Di Vens napisao je da bi Evropska Unija trebalo da podržava slobodu govora, a ne da napada američke kompanije zbog smeća. Korak dalje otišao je američki državni sekretar Marko Rubio, koji je rekao da kazna nije samo napad na Iks, već na sve američke tehnološke platforme i američki narod. Pridružili su im se i američki ambasador u Evropskoj Uniji, kao i brojni drugi kongresmeni i javne ličnosti.

Ovo označava rijetku situaciju u kojoj visoki američki funkcioneri brane privatnu kompaniju od regulatora EU, dok istovremeno optužuju Brisel za antiameričku politiku.

Sa druge strane, pojedini evropski političari su podržali odluke Brisela. Pa je tako Radoslav Sikorski, vicepremijer i ministar spoljnih poslova Poljske Masku napisao da slobodno ode na Mars, jer tamo kako kaže nema cenzure nacitičkih pozdrava, aludirajući na stav evropskog establišmenta da Maskov pojam slobode govora dozvoljava razvoj ekstremno desničarskih pojava. 

Međutim, pravi politički šok u Evropi nastao je kada je Maska podržao Dmitrij Medvedev, bivši ruski predsjednik i premijer, aktuelni potpredsjednik ruskog Savjeta za nacionalnu bezbjednost.

To je bio signal da Moskva sa zadovoljstvom podržava svaku inicijativu koja slabi političku čvrstinu Evropske unije, posebno u trenutku kada je rat u Ukrajini glavna tačka podjela unutar evropskog bloka.

Sve ovo poklapa se i sa Nacionalnom bezbjednosnom strategijom koju je prije nekoliko dana objavio Vašington, a u kojoj se jasno kritikuje Evropska Unija i podvlači spremnost na dijalog i stratešku saradnju sa Rusijom, kao i što brži prestanak sukoba u Ukrajini. Sve to je u suporotnosti sa sumanutom politikom Brisela koji i dalje inisistira na sankcijama i produženju rata u Ukrajini. Što se tiče tehnoloških kompanija, Evropska Unija već godinama nastoji da ogranični dominaciju američkih giganata poput Google-a, Meta-e i Amazon-a, a mnogi u Vašingtonu vide ovo kao ekonomski, a ne etički potez.

Ovaj Maskov napad i podrška koju uživa samo dolijevaju ulje na vatru postojećeg nezadovoljstva unutar EU. Lideri poput Viktora Orbana, Roberta Fica i Andreja Babiša već su u konfliktu sa Briselom zbog migracija, energetske politike i nadležnosti Evropske komisije. Sada dobijaju neformalne saveznike koji imaju globalni politički i ekonomski uticaj.

Ovaj trostrani pritisak može imati dugoročne posljedice:

• Pad povjerenja u institucije EU

• Jačanje evroskeptičnih stranaka

• Tehnološki sukob EU sa SAD

• Geopolitičko slabljenje u odnosu na Rusiju

• Ekonomsku neizvjesnost zbog dodatnih zakona

Ono što je počelo kao sukob oko digitalne regulative preraslo je u politički front koji prijeti da duboko uzdrma Evropsku uniju. Ako Brisel nastavi sa konfrontacijom, a Vašington i Moskva nastave da jačaju kritike, biće sve izvjesnije da će EU biti primorana na duboku reformu — ili rizik da ideja evropskog jedinstva izgubi temelje. Podsjećamo, to je isti onaj Brisel koji je prije tri godine povjerovao Ursuli fon der Lajen da su Rusi na koljnima i da ruska vojska koristi čipove iz veš mašina za svoju vojsku. Po svemu sudeći, jedina veš mašina i to pred istekom garancije je ona u Briselu, a Mask, Vašington i Moskva sada su upalili i centrifugu.