Istorija sukoba Indije i Pakistana: Decenije krvoprolića, a sve zbog jedne regije

Foto: Printscreen

Centar gotovo svih sukoba bio je Kašmir – planinsko područje koje je podijeljeno između dviju država, ali ga obje svojataju kao svoje.

Otkako su obje zemlje stekle nezavisnost, regija je bila povod za više ratova i brojna krvoprolića. Indija kontroliše veći dio teritorije, dok Pakistan osporava njenu vlast, pozivajući se na većinsko muslimansko stanovništvo. Indiju se optužuje za napade i zločine nad civilima, dok su istovremeno pakistanski militanti u više navrata izveli napade koji se mogu klasifikovati kao teroristički.

Nakon što su Britanci napustili potkontinent, nastale su dvije nove države – pretežno muslimanski Pakistan i veća, sekularna, ali većinski hinduistička Indija. Podjela je dovela do velikog talasa nasilja i sukoba: poginulo je oko 500.000 ljudi, a još toliko ostalo je bez doma.

Samo dva mjeseca nakon nezavisnosti izbio je prvi rat. Pakistan je podržao muslimansku pobunu u Kašmiru, a tadašnji vladar tog područja zatražio je pomoć Indije. U zamjenu je pristao da Kašmir postane dio Indije, ali dogovor o tome ostaje sporan do danas. Sukob je završio 1. januara  1949. uspostavom linije primirja.

Sve zbog Kašmira

U aprilu 1965. izbio je novi sukob zbog spora oko granice, koji se rasplamsao kad je Pakistan prešao liniju primirja i ušao na indijsku teritoriju. Indija je odgovorila prelaskom međunarodne granice kod Lahorea. Obje strane na kraju su pristale na primirje pod okriljem UN-a.

Šest godina kasnije, 1971, sukob je izbio ponovno – ovaj put zbog borbe za nezavisnost Istočnog Pakistana, koji se nalazio na drugoj strani Indije. Kako je nasilje eskaliralo u građanski rat, oko 10 miliona ljudi pobjeglo je u Indiju.

Indijska vojska se uključila, a Pakistan je kapitulirao. Više od 90.000 pakistanskih vojnika završilo je u indijskom zarobljeništvu, a 6. decembra 1971. rođena je nova država – Bangladeš. Pakistan ju je priznao tek tri godine kasnije.

Dolazak islamskih boraca

Godine 1989, nakon sovjetskog povlačenja iz Avganistana, islamski borci – podstaknuti rastućim nezadovoljstvom muslimanskog stanovništva Kašmira – pokrenuli su pobunu protiv indijske vlasti. Pakistan je tvrdio da samo pruža “moralnu i diplomatsku” podršku, ali Indija ga je optužila da trenira i naoružava separatiste.

Novi oružani sukob dogodio se 1999. godine kada su pakistanski borci zauzeli položaje u indijskom dijelu Kašmira kod Kargila. Indija je odgovorila zračnim udarima, a napetosti su prijetile prerastanjem u potpuni rat.

Hiljade ljudi pobjegle su iz svojih domova s obje strane linije. U decembru iste godine general Pervez Mušaraf izveo je državni udar u Pakistanu.

Niz terorističkih napada

U oktobru 2001. godine 38 ljudi ubijeno je u napadu na skupštinu u Srinagaru, a mjesec dana kasnije još 14 stradalo je u napadu na indijski parlament. Indija je ponovno optužila pakistanske militante, a dvije zemlje gomilale su trupe uz granicu.

U januaru 2002. godine pakistanski predsjednik Mušaraf obećao je da Pakistan više neće dopuštati teroristima da djeluju sa njegove teritorije, ali Indija je tražila konkretne poteze.

Od 26. do 29. novembra 2008. desetorica napadača iz pakistanske grupe Lashkar-e-Taiba izvela su koordinisani napad u Mumbaju. Ubili su 166 ljudi na više lokacija – od željezničke stanice i kafića do bolnica i luksuznih hotela. Devet napadača je ubijeno, a jedan zarobljen. Indija je tvrdila da je grupa imala veze s pakistanskom vojnom obavještajnom službom, što je Pakistan porekao.

Novi rat?

U februaru 2019. godine Indija je izvela vazdušni napad na ono što je opisala kao kamp terorista u pakistanskom Balakotu. Dan kasnije Pakistan je izveo protivnapad.

U vazdušnom okršaju Pakistan je oborio jedan indijski avion i zarobio pilota, koji je nakon nekoliko dana vraćen u Indiju, čime je izbjegnut veći sukob.

U aprilu 2025. godine, na turističkom mjestu blizu grada Pahalgama u indijskom dijelu Kašmira, naoružani napadači ubili su najmanje 26 ljudi, većinom indijskih turista. Napad je Indija nazvala terorističkim i rekla da ima “prekogranične veze”, optužujući Pakistan da ga podržava. Napad je preuzela grupa Kashmir Resistance, bliska onoj koja je izvela masakr u Mumbaiju, piše Index.