Pet "glasačkih plemena" u trci za Evropski parlament

Foto: Ilustracija

Klimatska, migrantska i ekonomska kriza, virus korona i rat u Ukrajini brige su oko kojih se grupisalo biračko tijelo Evrope. 

Autori ove studije navode da partije moraju da odustanu od tradicionalnih ideja o budućnosti evropskog projekta i fokusiraju kampanje na hitno rješavanje trenutnih strahova Evropljana.

Evropski glasači, uoči junskih izbora za EP, više nisu tradicionalno podijeljeni na ljevicu i desnicu, ili one koji su za ostanak ili izlazak iz Unije, već na "pet plemena" izrazito sukobljenih interesa, ukazuje istraživanje (ECFR).

Izvještaj "Sopstvena kriza: Politika traume u evropskoj izbornoj godini" sugeriše da je pet plemena zapravo grupisanje glasačkog tijela oko pet velikih kriza koje su uticale na živote birača posljednjih godina - klimatske promjene, migracije, virus korona, globalna ekonomska kriza i rat u Ukrajini.

Autori tvrde da su krize pogodile skoro svaku od evropskih zemalja, iako u različitom intenzitetu, zbog čega su ih Evropljani doživjeli kao egzistencijalnu prijetnju. Ujedno, nijedno od pet pitanja zbog kojih se glasači dijele nije okončano.

Mark Leonard, koautor studije i direktor istraživačkog centra ECFR-a, kaže da je na izborima za EP 2019. spor bio između populista sa idejom napuštanja evropskih integracija i partija koje su insistirale na očuvanju projekta EU nakon ere Brexita i Donalda Trampa na mjestu predsjednika Sjedinjenih Država.

"Ovog puta vjerovatno je da će to biti nadmetanje između suprotstavljenih strahova od porasta temperature, izbjeglica, inflacije i vojnog sukoba", rekao je Leonard.

Ivan Krastev iz Centra za liberalne strategije kaže da studija ukazuje na to da se građani EU udaljavaju od ideoloških veza sa desnicom i ljevicom, a da su podstaknuti ličnim stavovima o krizama koje su pogodile Evropu.

Najveće evropske partije će umjesto dosadašnjih ideja o budućnosti evropskog projekta morati hitno da ispitaju i riješe trenutne brige glasača, navode autori istraživanja, prenosi RTS.

Odgovori na klimatsku krizu i migracije biće dva najveća mobilizatora u predizbornim kampanjama koje će se voditi širom Evrope 2024. godine, kao što je bio slučaj i na nizozemskim izborima krajem 2023.

Pobjednik izbora u Nizozemskoj je Gert Vilders sa svojom antimigrantskom politikom, dok je drugo mjesto pripalo proekološkom savezu zelenih i laburista.

"Sukob između ova dva 'plemena' je duel dvije 'pobune protiv izumiranja'. Klimatski aktivisti strahuju od izumiranja ljudskog i drugog života, dok antimigrantski aktivisti strahuju od nestanka svojih nacija i kulturnog identiteta", navodi se u studiji.

Glasači koji imigraciju vide kao najveću krizu uglavnom podržavaju desničarske stranke kao što su Nacionalni savez u Francuskoj ili nemačka Alternativa za Njemačku (AfD).

Birači koji daju prednost rješavanju ekoloških problema imaju tendenciju da podržavaju zelene ili ljevičarske stranke, poput španskih socijalista ili poljske ljevice.

Pored izbora za EP, iste teme biće ključ kampanja političara na pojedinim nacionalnim izborima u Evropi.

Birači u 15 evropskih zemalja, uključujući Portugal, Belgiju, Austriju, Litvaniju, Veliku Britaniju, Rusiju i Hrvatsku, ove godine izlaze na birališta na parlamentarnim i predsjedničkim izborima.

Među devet država članica EU koje predstavljaju 75 odsto stanovništva bloka, uz Veliku Britaniju i Švajcarsku, 73,4 miliona građana vjeruje da su klimatski problemi najvažnija kriza koja utiče na njihovu budućnost.

Njih 72,8 miliona smatra da je najveća kriza izazvana virusom korona i posljedicama pandemije na zdravstvene sisteme i ekonomije država, dok je 69,3 miliona Evropljana istaklo ekonomsku krizu i inflaciju kao glavnu brigu.

Da je najveće evropsko pitanje rješavanje migrantske krize opredijelilo se 58,2 miliona građana, dok je rat u Ukrajini najvažniji za 49 miliona Evropljana.

Biračka "plemena" ipak nisu ravnomjerno raspoređena - geografski, po obrazovanju ili starosnoj granici.

Glasači u Njemačkoj smatraju da je migrantska kriza najvažnija sa 31 odsto, dok su u Francuskoj to klimatske promjene sa 27 odsto.

U Italiji i Portugalu, koji su bili teško pogođeni finansijskom krizom iz 2008. i krizom evrozone koja je uslijedila, oko 34 odsto ispitanika je istaklo inflaciju i rastuće troškove života kao najveće prijetnje. Strah zbog rata Rusije i Ukrajine je najveći u zemljama koje su blizu sukoba - Estoniji 40 odsto, a Poljskoj 31 odsto.

Istraživanje stavova po starosnoj dobi ukazuje da stariji kao vitalno pitanje smatraju migrantsku krizu, njih više od 25 odsto, dok je među visokoobrazovanima 22 odsto i mladima 24 odsto klima najvažnija.

"Ovogodišnji izbori za EP biće prije projekcije nego projekti. Svaka od pet evropskih kriza imaće mnogo života, ali će oni živjeti, umrijeti ili vaskrsnuti u glasačkoj kutiji. Stoga, evropski izbori neće biti samo takmičenje između ljevice i desnice, evroskeptika i proevropljana, već i bitka za prevlast između različitih kriznih plemena Evrope", zaključuje se u studiji.

Izbori za Evropski parlament biće održani od 6. do 9. juna.